किट ब्यागभित्र के छ: नेपाली खेलाडीका क्रिकेट गियर ट्रेन्ड

बाहिरबाट हेर्दा क्रिकेट किट ब्याग संसारभर उस्तै देखिन्छ: ब्याट, एक जोडी प्याड, ग्लोभ, हेल्मेट, स्पाइक। तर त्यो ब्यागभित्र कुन ब्रान्ड छन्, पैसा कसले तिर्छ र किन्न कति सजिलो छ भन्ने कुराले क्रिकेट राष्ट्र कहाँ उभिएको छ भन्ने वास्तविक कथा बताउँछ। नेपालमा राष्ट्रिय टोलीको उपकरण आपूर्ति शृंखला भर्खर औपचारिक हुँदैछ, बढ्दो रिटेल बजारले अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्ड घर नजिक ल्याउँदैछ, र आधारभूत तहमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती अझै फेसन वा प्रविधि होइन—किफायती मूल्य हो।

नेपालको राष्ट्रिय टोलीको किट र जर्सी कसले आपूर्ति गर्छ?

नेपालको सिनियर पुरुष टोली जनवरी 6, 2026 मा काठमाडौंको ICC ट्रफी Tour कार्यक्रमसँग मिलाएर गरिएको लन्चमा नयाँ जर्सीसहित देखियो, जसलाई “Rhino kit” उपनाम दिइयो। यो किट भारत र श्रीलंकामा फेब्रुअरी 7 देखि मार्च 8 सम्म भएको ICC पुरुष T20 विश्वकप 2026 मा लगाइयो, र त्यसलगत्तै नेपालमै भएको ICC महिला T20 विश्वकप ग्लोबल छनोट मा महिला टोलीले पनि प्रयोग गर्‍यो।

त्यो जर्सी पछाडि दुई कम्पनी छन्। नेपाल क्रिकेट संघ (CAN) ले भारतीय स्पोर्ट्सवेयर निर्माता T10 Sports ले किट उत्पादन गरेको पुष्टि गर्‍यो, जबकि Bhatbhateni Holding Pvt. Ltd. आधिकारिक पोशाक साझेदार का रूपमा सूचीकृत छ। यो सम्झौता अप्रिल 2025 मा CAN ले चलाएको औपचारिक प्रायोजन टेन्डरको परिणाम जस्तो देखिन्छ, जहाँ तीन वर्षका लागि जर्सीको अगाडिको भागको अधिकारमा न्यूनतम वार्षिक बोली NPR 20 मिलियन राखिएको थियो र हरेक वर्ष वृद्धि समावेश थियो।

यो CAN को एक मात्र पोशाक सम्झौता होइन। अलग रूपमा “My Second Teacher” ले अप्रिल 2020 देखि Nepal-A, महिला टोली र पुरुष तथा महिला U19 टोलीका जर्सी टाइटल प्रायोजन अधिकार राखेको छ, CAN को आफ्नै प्रायोजन सामग्रीअनुसार पाँच वर्षे र जारी साझेदारी। अर्थात् नेपालको किट प्रायोजन एउटै सर्वव्यापी सम्झौताभन्दा टोलीअनुसार विभाजित छ, जुन व्यावसायिक सञ्चालन विस्तार गर्दै गरेको क्रिकेट बोर्डका लागि सामान्य हो।

के नेपाली खेलाडीका व्यक्तिगत ब्याट वा गियर प्रायोजन छन्?

यहीँ अनुसन्धान पातलो हुन्छ, र अनुमान गर्नुभन्दा खुलस्त भन्नु उचित हुन्छ। सन्दीप लामिछाने, रोहित पौडेल, कुशल भुर्तेल, दीपेन्द्र सिंह ऐरी र आसिफ शेखजस्ता ठूला नामका व्यक्तिगत उपकरण सम्झौता खोज्दा धेरै ब्रान्ड दूत समाचार भेटिए, तर क्रिकेट गियरका होइनन्। लामिछानेले अगस्ट 2024 मा शैक्षिक परामर्श कम्पनीसँग दुई वर्षे ambassador सम्झौता गरे। पौडेल 2023 र 2024 मा शिक्षा परामर्श ब्रान्डका अनुहार बने। ऐरी पैसा पठाउने सेवाको ब्रान्ड प्रवर्द्धक पुनः नियुक्त भएका छन् र ब्याट्री ब्रान्ड अभियानमा पनि देखिएका छन्। यी कुनै पनि ब्याट, प्याड वा ग्लोभ प्रायोजन होइनन्।

यो अभाव आफैँमा जानकारीपूर्ण छ। निर्माताले खेलाडीलाई आफ्नो ब्याट मात्र प्रयोग गर्न पैसा दिने व्यक्तिगत उपकरण endorsement सम्झौता पूर्ण सदस्य राष्ट्रका स्टारमा सामान्य छ, तर नेपालजस्ता एसोसिएट स्तरका खेलाडीमा व्यापक रूपमा दस्तावेजीकृत छैन। धेरै नेपाली अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडीले सम्भवतः गम्भीर क्लब क्रिकेटरले जस्तै अनुभूति, बजेट र विश्वासिलो स्थानीय पसलमा उपलब्ध स्टकका आधारमा ब्याट छान्छन्, प्रायोजन सम्झौताका आधारमा होइन। यो बदलियो भने नेपाली क्रिकेटका लागि वास्तविक समाचार हुनेछ।

क्रिकेट गियर नेपालमै बन्छ कि सबै आयात हुन्छ?

नेपालमा हाल घरेलु क्रिकेट ब्याट वा सुरक्षात्मक गियर उत्पादन उद्योग दस्तावेजीकृत छैन। तर अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डसम्म रिटेल पहुँच स्पष्ट रूपमा बढेको छ। डिसेम्बर 2025 मा उत्तरढोकामा नयाँ आउटलेट खोलेको काठमाडौं-आधारित Himalayan Willow ले आफूलाई SG, SS, KG, Shrey, DSC, Gray-Nicolls र SF (Stanford) जस्ता ब्रान्डको अधिकृत डिलर बताउँछ र देशका सबै 77 जिल्लामा डेलिभरी गर्छ। इंग्ल्यान्डका Jos Buttler विरुद्धको फिल्डिङबाट अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चिनिएका राष्ट्रिय विकेटकिपर-ब्याटर नन्दन यादवलाई पसलको ब्रान्ड दूत बनाइयो, र पूर्व नेपाल खेलाडी तथा सहायक प्रशिक्षक ज्ञानेन्द्र मल्लले पसल उद्घाटन गरे।

अन्तर्राष्ट्रिय शृंखला ZAP Cricket ले पनि डिसेम्बर 2024 मा काठमाडौंको बानेश्वर क्षेत्रमा आफ्नो गृह बजारबाहिर पहिलो स्टोर खोल्यो, जहाँ ब्याट, बल, सुरक्षात्मक गियर, पोशाक र अनुकूलित टोली किट नयाँ ग्राहकका लागि उद्घाटन छुटसहित उपलब्ध गराइयो। यी खुलाइले उत्पादनभन्दा रिटेल क्षेत्र छिटो परिपक्व भइरहेको देखाउँछन्: नेपालभित्र उत्पादन नभए पनि नेपाली क्रिकेटरले वास्तविक अन्तर्राष्ट्रिय उपकरण सजिलै पाउन थालेका छन्।

इंग्लिस विलो र कश्मीर विलो: नेपाली खरिदकर्ता के रोज्दैछन्?

Himalayan Willow सहित नेपाली बजारलाई सेवा दिने रिटेलरले इंग्लिस विलो र कश्मीर विलो दुवै ब्याट स्पष्ट रूपमा राख्छन्। इंग्लिस विलो हल्का, बढी प्रतिक्रियाशील तर धेरै महँगो हुन्छ; कश्मीर विलो भारी र कम प्रिमियम भए पनि उत्पादन र खरिद दुवैमा निकै सस्तो हुन्छ। धनी बजारभन्दा विकासशील क्रिकेट बजारमा यो विभाजन बढी महत्त्वपूर्ण छ, किनकि पहिलो ब्याट किन्न खोज्ने विद्यालय खेलाडीदेखि राम्रो गियरतर्फ अघि बढिरहेको प्रादेशिक क्रिकेटरसम्म विभिन्न बजेट भएका मानिस खेलमै रहन सक्छन्।

आधारभूत तहका खेलाडीका लागि वास्तविक उपकरण चुनौती के हो?

नेपाली क्रिकेटमा गियरसँग सम्बन्धित सबैभन्दा स्पष्ट र राम्रोसँग दस्तावेजीकृत समस्या प्रविधि वा ट्रेन्ड होइन—पैसा हो। नेपाली खेल मिडियाअनुसार घरेलु क्रिकेटरले प्रतियोगितामा दैनिक करिब NPR 1,600 भत्ता पाउँछन्, र आधारभूत खर्चपछि वास्तविक रूपमा करिब NPR 200 जति मात्र बाँकी रहन्छ। CAN सचिव पारस खड्काले संघसँग प्रादेशिक र जिल्ला स्तरका खेलाडी, प्रशिक्षक र मैदान कर्मचारीलाई उचित तलब संरचनामा ल्याउने बजेट नभएको सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गरेका छन्। समग्र रूपमा खेलकुदले नेपालको राष्ट्रिय बजेटको करिब 0.16% मात्र पाउँछ।

कुनै एउटै रिपोर्टले “खेलाडीले ब्याट किन्न सक्दैनन्” भनेर सीधै भनेको छैन, तर आर्थिक चित्रबाट स्पष्ट निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ: प्रतियोगिता भत्ताले खाना नै मुश्किलले धान्दा प्रिमियम इंग्लिस विलो ब्याट वा पूरा सुरक्षात्मक सेट जिल्ला-स्तरका खेलाडीका लागि ठूलो खर्च हुन्छ। सबै 77 जिल्लामा पुग्ने सुलभ रिटेलरको वृद्धि र सस्तो कश्मीर विलो विकल्पको निरन्तर उपलब्धता यस खाडलका व्यावहारिक बजार समाधान हुन्, चाहे समर्पित आधारभूत उपकरण अनुदान कार्यक्रम अझै देखिँदैन।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको जर्सी कुन कम्पनीले बनाउँछ? भारतीय स्पोर्ट्सवेयर कम्पनी T10 Sports ले जनवरी 2026 मा T20 विश्वकपका लागि सार्वजनिक गरिएको वर्तमान राष्ट्रिय जर्सी बनाउँछ, र Bhatbhateni Holding Pvt. Ltd. आधिकारिक पोशाक साझेदार हो। “My Second Teacher” सँग अलग सम्झौताले Nepal-A, महिला टोली र पुरुष तथा महिला U19 टोलीको जर्सी प्रायोजन समेट्छ।

के सन्दीप लामिछाने वा रोहित पौडेलका व्यक्तिगत ब्याट वा उपकरण प्रायोजक छन्? दुवै खेलाडीका लागि क्रिकेट-गियर-विशेष प्रायोजन सार्वजनिक रूपमा दस्तावेजीकृत छैन। दुवैले शैक्षिक परामर्श कम्पनीसँग ब्रान्ड दूत सम्झौता गरेका छन्, र लामिछानेको सम्झौता क्रिकेट उपकरणसँग सम्बन्धित होइन।

नेपालमा कुन क्रिकेट ब्याट ब्रान्ड सामान्य रूपमा पाइन्छ? Himalayan Willow र ZAP Cricket को काठमाडौं स्टोरजस्ता नेपाली रिटेलरले SG, SS, KG, Shrey, DSC, Gray-Nicolls र SF (Stanford) जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्ड इंग्लिस विलो र कश्मीर विलो दुवै विकल्पमा राख्छन्।

के क्रिकेट उपकरण नेपालभित्र उत्पादन हुन्छ? उपलब्ध प्रमाणअनुसार हुँदैन। Himalayan Willow र ZAP Cricket को स्थानीय फ्रेन्चाइजजस्ता स्टोरले घरेलु उत्पादनभन्दा आयातित अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डका अधिकृत डिलरका रूपमा काम गर्छन्।

नेपालका आधारभूत तहका खेलाडीलाई गुणस्तरीय क्रिकेट गियर किन्न किन गाह्रो छ? घरेलु क्रिकेटरले दैनिक प्रतियोगिता भत्ता करिब NPR 1,600 पाउने रिपोर्ट छ, र CAN नेतृत्वले प्रादेशिक तथा जिल्ला स्तरको खेलाडी सहयोगमा बजेट अभाव उल्लेख गरेको छ। यस्तो पृष्ठभूमिमा इंग्लिस विलो जस्ता प्रिमियम उपकरण ठूलो खर्च हुन्छ, त्यसैले सस्तो कश्मीर विलो व्यापक रूपमा प्रयोग हुने सम्भावना धेरै छ।

इंग्लिस विलो र कश्मीर विलो क्रिकेट ब्याटबीच के फरक छ? इंग्लिस विलो हल्का, बढी प्रतिक्रियाशील र धेरै महँगो हुन्छ। कश्मीर विलो भारी र अनुभूतिमा कम प्रिमियम भए पनि धेरै सस्तो हुन्छ, त्यसैले विकासशील खेलाडी र सीमित बजेटका खरिदकर्ताका लागि सामान्य छनोट हो।