स्टुअर्ट लको नेपाल: नयाँ मुख्य प्रशिक्षक युगभित्र
नेपाल क्रिकेटका मुख्य प्रशिक्षक स्टुअर्ट लले मार्च 2025 मा पुरुष राष्ट्रिय टोलीको जिम्मेवारी सम्हाले। उनी अस्ट्रेलियाको स्वर्णिम युगको खेलाडी अनुभव र चार महादेशमा बनेको प्रशिक्षण करिअर लिएर नेपाल आएका थिए। 18 महिनापछि उनको कार्यकालले नेपाली क्रिकेट इतिहासका सबैभन्दा चर्चित नतिजामध्ये एउटा र सबैभन्दा निराशाजनक बहिर्गमनमध्ये एउटा दुवै देखाइसकेको छ।
स्टुअर्ट ल को हुन्?
लले आफ्नो पुस्ताका सबैभन्दा उत्पादनशील घरेलु ब्याटरमध्ये एकका रूपमा प्रतिष्ठा बनाए र 1990 को दशकको अन्त्य तथा 2000 को दशकको सुरुआतमा क्वीन्सल्यान्डलाई धेरै शेफिल्ड शिल्ड उपाधिमा कप्तानी गरे। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अवसर भने सीमित रहे: डिसेम्बर 1995 मा अस्ट्रेलियाका लागि एक टेस्ट (घाइते स्टिभ वॉको स्थानमा खेल्दै 54 अविजित) र 1994 देखि 1999 बीच 54 ODI, जसमा 1996 क्रिकेट विश्वकपको फाइनल पुगेको टोली पनि समावेश थियो। 1998 मा ल Wisden का वर्षका पाँच क्रिकेटरमध्ये एक चुनिए र 2007 मा अर्डर अफ अस्ट्रेलिया पदक प्राप्त गरे।
देश-देश घुमेर बनेको प्रशिक्षण अनुभव
लको पहिलो ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय प्रशिक्षण जिम्मेवारी 2011 मा श्रीलंकाको सहायक प्रशिक्षकका रूपमा आयो। त्यही वर्ष पछि उनी ट्रेभर बेलिस को स्थानमा बंगलादेशका मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त भए। पछि 2018 मा वेस्ट इन्डिजका मुख्य प्रशिक्षक बने, काउन्टी क्रिकेटमा Middlesex का मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा काम गरे र 2022 मा अफगानिस्तानका अन्तरिम मुख्य प्रशिक्षक रहे [यी कार्यकालका ठ्याक्कै मिति पुष्टि गर्नुहोस्]।
नेपालतर्फ ल्याउने सबैभन्दा प्रत्यक्ष जिम्मेवारी संयुक्त राज्य अमेरिकामा थियो। अप्रिल 2024 मा ल USA पुरुष टोलीका मुख्य प्रशिक्षक बने र टोलीलाई 2024 T20 विश्वकपको सुपर एटसम्म पुर्याए—त्यो स्तरमा देशकै पहिलो उपलब्धि—तर अक्टोबर 2024 मा उनको कार्यकाल समाप्त भयो।
नेपाल क्रिकेट संघले मार्च 28, 2025 मा मोन्टी देसाईको स्थानमा ललाई दुई वर्षको सम्झौतामा मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गरेको घोषणा गर्यो।
जिम्मेवारीमा जम्दै
ल आफ्ना प्राथमिकतामा स्पष्ट छन्: पहिलो लक्ष्य T20 विश्वकप छनोट, र टेस्ट हैसियत दीर्घकालीन परियोजना हो जसका लागि तलबाटै बलियो संरचना चाहिन्छ। उनले नतिजा मात्र होइन, नेपालले खेल्ने शैली पनि बदल्न जोड दिएका छन्। नेपालले अन्तिम ओभरमै खेल जित्ने वा हार्ने टोलीका रूपमा क्रिकेटको “कार्डियाक किड्स” उपनाम पाएको थियो। ल त्यो परिचय हटाउन चाहन्छन्। उनका अनुसार नेपाली ब्याटरहरूले क्रिस गेल वा आन्द्रे रसेल जस्ता पावर हिटरले जस्तै बल प्रयोग गरेर छक्का हान्न सक्दैनन्, त्यसैले टोलीले साझेदारी र दबाबमार्फत स्कोर निर्माण गर्नुपर्छ।
लको नेतृत्वमा नेपालले कस्तो प्रदर्शन गरेको छ
मार्च 2025 यताका नतिजा साँच्चिकै मिश्रित छन्। उच्च बिन्दु सेप्टेम्बर 2025 मा आयो, जब नेपालले UAE मा भएको ऐतिहासिक द्विपक्षीय T20I शृंखलामा वेस्ट इन्डिजलाई 2-0 ले हरायो। कुनै पनि ढाँचामा पूर्ण सदस्य राष्ट्रविरुद्ध नेपालको पहिलो जित भएको यस शृंखलाको दोस्रो खेलमा 90 रनको अन्तर एसोसिएट टोलीले पूर्ण सदस्यलाई हराएको सबैभन्दा ठूलो अन्तरका रूपमा दर्ज भयो। लले यसलाई देशको क्रिकेट इतिहासकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण शृंखला जित भने।
2026 T20 विश्वकपले कठिन कथा सुनायो: नेपालले पूरा भएका तीनै समूह खेल (इंग्ल्यान्ड, इटाली, वेस्ट इन्डिज) हार्यो। वेस्ट इन्डिजविरुद्ध उपकप्तान दीपेन्द्र सिंह ऐरीको 47 बलमा 58 रन प्रतियोगिताका थोरै व्यक्तिगत सकारात्मक पक्षमध्ये एक रह्यो।
लको उपस्थितिले नेपालको यात्रालाई के अर्थ दिन्छ
लको दुई वर्षे सम्झौता 2027 को सुरुआतसम्म चल्छ। यस अवधिमा थप विश्वकप लिग 2 खेल, छनोट मार्ग र नेपालले ऐतिहासिक रूपमा तालिका बनाउन कठिन मान्दै आएका पूर्ण सदस्य राष्ट्रसँग द्विपक्षीय अवसरहरू समावेश छन्। एकाध उत्कृष्ट शृंखलाभन्दा पर उनका विधिले निरन्तर नतिजा दिन्छन् कि दिँदैनन्, यही कुराले यो अध्याय कसरी सम्झिने हो तय गर्नेछ।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
स्टुअर्ट ल नेपालका मुख्य प्रशिक्षक कहिले नियुक्त भए? मार्च 28, 2025 मा, मोन्टी देसाईको स्थानमा दुई वर्षे सम्झौतामा।
अस्ट्रेलियाका लागि लको खेलाडी करिअर कस्तो थियो? एक टेस्ट (डिसेम्बर 1995, 54 अविजित) र 1994-1999 बीच 54 ODI, जसमा 1996 विश्वकप फाइनल पुगेको टोलीमा पनि उनी थिए।
नेपाल आउनुअघि लले के गरेका थिए? अप्रिल-अक्टोबर 2024 मा USA पुरुष टोलीका मुख्य प्रशिक्षक भएर 2024 T20 विश्वकप सुपर एटसम्म पुर्याए। त्यसअघि बंगलादेशका मुख्य प्रशिक्षक, श्रीलंकाका सहायक प्रशिक्षक, वेस्ट इन्डिजका मुख्य प्रशिक्षक र अफगानिस्तानका अन्तरिम मुख्य प्रशिक्षक थिए।
लको नेतृत्वमा नेपालले कस्तो प्रदर्शन गर्यो? सेप्टेम्बर 2025 मा वेस्ट इन्डिजलाई 2-0 ले हरायो (पूर्ण सदस्य राष्ट्रमाथिको इतिहासकै पहिलो जित), त्यसपछि 2026 T20 विश्वकपको समूह चरणमै बाहिरियो।
के लको नेतृत्वमा नेपाल टेस्ट हैसियतको लक्ष्यमा छ? लले यसलाई दीर्घकालीन महत्वाकांक्षा भनेका छन्, जबकि तत्काल प्राथमिकता टोलीको गहिराइ र संरचना बलियो बनाउनु हो।
