पोखरा रंगशाला नेपालका सबैभन्दा ठूला खेलकुद परिसरमध्ये एक हो। गण्डकी प्रदेशको पोखरा शहरको केन्द्रभन्दा दक्षिण, रामबजारमा सेती नदीको पूर्वी किनारमा रहेको यो मैदान नेपाली खेलकुद, विशेषतः क्रिकेट र फुटबल समुदायमा परिचित नाम हो। तर उही स्थलमा मिल्दोजुल्दो नाम भएको अर्को क्रिकेट सुविधा भएकाले यो देशकै बढी गलत बुझिने स्थलमध्ये एक पनि हो। यो गाइडले पोखरा रंगशाला वास्तवमा के हो, यसको क्षमता कति हो र यसको वास्तविक क्रिकेट इतिहास कहाँबाट सुरु भएर कहाँसम्म पुग्छ भन्ने स्पष्ट गर्छ।
पोखरा रंगशाला कति ठूलो छ?
स्टेडियमको सबैभन्दा धेरै उल्लेख हुने क्षमता 18,500 दर्शक हो, जुन मुख्य सन्दर्भ सूचीमा प्रयोग गरिएको आँकडा हो। केही स्थानीय स्रोतले यसलाई करिब 20,000 मा गोलो बनाउँछन्, त्यसैले 18,500 लाई आधिकारिक अडिटबाट पुष्टि भएको ठ्याक्कै सिट संख्या होइन, सबैभन्दा सामान्य रूपमा उद्धृत मानक आँकडा मान्नु उचित हुन्छ [हालको ठ्याक्कै सिट संख्या राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् वा गण्डकी प्रदेशका सम्बन्धित निकायसँग पुष्टि गर्नुहोस्]। यो क्षमता फुटबल पिच र एथलेटिक्स ट्र्याक वरिपरि बनेको मुख्य स्टेडियम बाउलको हो, उही परिसरभित्रको सानो क्रिकेट मैदानको होइन।
एउटै परिसर, धेरै खेल
पोखरा रंगशाला एउटै खेलका लागि मात्र बनाइएको मैदान होइन। सेती नदीकिनारको ठूलो भूभागमा फैलिएको परिसरमा प्रशासनिक रूपमा एउटै छानामुनि धेरै अलग सुविधा छन्। मुख्य फुटबल र एथलेटिक्स स्टेडियमसँगै 7-a-side फुटबल मैदान, भलिबल कोर्ट, बास्केटबल कोर्ट, छुट्टै क्रिकेट मैदान र ब्याडमिन्टन, टेबल टेनिस, कराते, जुडो, कुस्ती, बक्सिङ तथा मिश्रित मार्सल आर्ट्सका लागि प्रयोग हुने ढाकिएको इनडोर हल छन्। कास्की जिल्ला खेलकुद कार्यालय र All Nepal Football Association को कास्की शाखा पनि यही परिसरबाट सञ्चालन हुन्छन्, त्यसैले यो एउटा स्टेडियम मात्र नभई पूरै पोखरा उपत्यकाको खेलकुद केन्द्र बनेको छ।
पोखरा रंगशालाको मुख्य प्रतिष्ठा फुटबलबाट बनेको हो। काठमाडौंको दशरथ रंगशालासँगै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेल आयोजना गरेको नेपालका दुई स्थलमध्ये यो एक हो, र वर्षौँदेखि नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका धेरै मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय खेल यहाँ भएका छन्। ठूलो परिसरले 2019 दक्षिण एसियाली खेलकुद का महिला फुटबल र ट्रायथलनसहित विभिन्न कार्यक्रम पनि आयोजना गर्यो।
पोखरा रंगशाला र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम बीचको फरक
क्रिकेट जानकारी खोज्ने समर्थक यहीँ अलमलिन्छन्, र यसको सीधा उत्तर चाहिन्छ। पोखरा रंगशाला र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम (पोखरा क्रिकेट मैदान पनि भनिन्छ) शहरका फरक भागमा रहेका दुई असम्बन्धित मैदान होइनन्। अभिलेखले क्रिकेट मैदान उही Rangasala खेलकुद परिसरभित्र, उही Ram Bazar Road स्थलमा रहेको देखाउँछ, पोखराको अर्को ठाउँमा बनेको छुट्टै स्टेडियम होइन।
फरक नामकरण र अभिलेख राख्ने तरिकामा छ। ESPNcricinfo को मैदान डाटाबेसमा पोखराका क्रिकेट खेल अझै “पोखरा रंगशाला” नाममा सूचीकृत छन्, जबकि नयाँ सन्दर्भले परिसरभित्रको छुट्टै क्रिकेट मैदानका लागि “पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम” पूर्ण नाम प्रयोग गर्छन्। थप भ्रमका लागि कम्तीमा एउटा सन्दर्भले क्रिकेट मैदानको क्षमता 18,500 उल्लेख गरेको छ, जुन मुख्य स्टेडियमको आँकडा गल्तीले सारिएको जस्तो देखिन्छ। ESPNcricinfo को आफ्नै अभिलेखले पोखराको क्रिकेट स्थलको क्षमता धेरै कम 5,000, स्थापना वर्ष 2004 र खेल्ने छेउका नाम Pavilion End तथा Seti Gandaki End बताउँछ। अनलाइन स्रोत तुलना गर्ने पाठकले यस्ता असंगतिहरू अपेक्षा गर्नुपर्छ, र दुई नामले फरक क्षमता वा फरक स्थानका दुई स्टेडियम जनाउँछन् भनेर मान्नु हुँदैन [क्रिकेट-विशेष मैदानको हालको आधिकारिक क्षमता गण्डकी प्रदेश क्रिकेट संघसँग पुष्टि गर्नुहोस्]।
यहाँ वास्तवमा कस्तो क्रिकेट खेलिएको छ?
यो विषयमा प्रचारभन्दा यथार्थ महत्त्वपूर्ण छ। रंगशाला परिसरको क्रिकेट मैदानसँग वास्तविक तर सीमित अन्तर्राष्ट्रिय अभिलेख छ। डिसेम्बर 2019 को सुरुतिर 2019 दक्षिण एसियाली खेलकुद मा यसले महिला T20 अन्तर्राष्ट्रिय खेल आयोजना गर्यो, जसमा नेपाल महिला, बंगलादेश महिला र माल्दिभ्स महिला टोली सहभागी थिए। नेपाल महिलाले त्यही प्रतियोगितामा यस मैदानमा माल्दिभ्स महिलालाई दुई पटक हरायो, र नेपालकी बलर अञ्जली चन्दले आफ्ना उत्कृष्ट T20I बलिङ प्रदर्शनमध्ये एक यहीँ गरिन्। अहिलेसम्म यहाँ कुनै सिनियर पुरुष अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल भएको पुष्टि छैन, त्यसैले पोखरा रंगशालालाई ठूला पुरुष अन्तर्राष्ट्रिय खेलको आयोजक भनेर गरिएको दाबी सीधै स्वीकार गर्नु हुँदैन।
घरेलु स्तरमा मैदान सक्रिय छ। यहाँ नेपाल क्रिकेट संघको National T20 प्रतियोगिताका चरण आयोजना भएका छन् र पीएम कप मा गण्डकी प्रदेश टोलीको घरेलु मैदानको काम गर्छ। गण्डकी प्रदेश क्रिकेट संघको मुख्यालय पनि यहीँ छ। नेपालका धेरै क्रिकेट समर्थकका लागि यसको आजको वास्तविक महत्त्व लामो अन्तर्राष्ट्रिय इतिहासभन्दा यही घरेलु भूमिका हो।
मैदान भ्रमण
पोखरा रंगशाला पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिक, रामबजारको सेती नदीतर्फ छ, त्यसैले खेल हेर्ने कार्यक्रमलाई फेवा ताल र वरपरका डाँडासहित पोखराको सामान्य पर्यटन यात्रासँग जोड्न सजिलो छ। मौसम खुलेका दिन परिसरका स्ट्यान्डबाट अन्नपूर्ण हिमाली फेदीतर्फ दृश्य देखिन्छ, जसलाई आगन्तुकले दक्षिण एसियामा खेल हेर्ने रमणीय पृष्ठभूमिमध्ये एक भनेर उल्लेख गर्छन्। हालको टिकट, यातायात विकल्प र आगामी क्रिकेट वा फुटबल खेलको जानकारीका लागि भ्रमण नजिकिँदा नेपाल क्रिकेट संघ, सम्बन्धित प्रादेशिक खेलकुद निकाय वा स्थानीय पोखरा खेलकुद पृष्ठ हेर्नुहोस्, किनकि तालिका र प्रवेश विवरण सिजनअनुसार बदलिन्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
पोखरा रंगशाला स्टेडियमको दर्शक क्षमता कति हो? सामान्यतः 18,500 दर्शक भनिन्छ, यद्यपि केही स्रोतले करिब 20,000 पनि उल्लेख गर्छन्। यो आँकडा परिसरको मुख्य फुटबल तथा एथलेटिक्स स्टेडियम बाउलको हो, उही स्थलको सानो छुट्टै क्रिकेट मैदानको होइन।
के पोखरा रंगशाला र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम एउटै स्थल हुन्? नामले ठ्याक्कै एउटै होइनन्, तर निकै नजिकबाट जोडिएका छन्। पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम वा पोखरा क्रिकेट मैदान भनिने क्रिकेट मैदान उही रामबजार स्थलको ठूलो पोखरा रंगशाला खेलकुद परिसरभित्र छ। ESPNcricinfo सहित केही डाटाबेसले पोखराका क्रिकेट खेल अझै “पोखरा रंगशाला” नाममा राखेकाले अनलाइनमा दुई नाम बारम्बार गडबड हुन्छन्।
के पोखरा रंगशालाले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट आयोजना गरेको छ? रंगशाला परिसरभित्रको क्रिकेट मैदानले 2019 दक्षिण एसियाली खेलकुद का महिला T20 अन्तर्राष्ट्रिय खेल आयोजना गरेको थियो। यहाँ सिनियर पुरुष अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट भएको पुष्टि छैन, त्यसैले यसलाई ठूला पुरुष अन्तर्राष्ट्रिय खेलको आयोजक भनेर वर्णन गर्नु उचित हुँदैन।
क्रिकेट र फुटबलबाहेक पोखरा रंगशालामा कुन खेल खेल्न सकिन्छ? परिसरमा एथलेटिक्स ट्र्याक, 7-a-side फुटबल मैदान, भलिबल र बास्केटबल कोर्ट तथा ब्याडमिन्टन, टेबल टेनिस, कराते, जुडो, कुस्ती, बक्सिङ र मिश्रित मार्सल आर्ट्सका लागि ढाकिएको इनडोर हल छन्।
पोखरा रंगशाला ठ्याक्कै कहाँ छ? यो नेपाल, गण्डकी प्रदेशको पोखरा शहरको केन्द्रभन्दा दक्षिण, सेती नदीको पूर्वी किनारमा रामबजारमा छ र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट छोटो दूरीमा पर्छ।
कुन टोलीले पोखरा रंगशालालाई घरेलु मैदानका रूपमा प्रयोग गर्छ? नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीले परिसरमा मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको छ, र गण्डकी प्रदेश क्रिकेट टोलीले यहाँको क्रिकेट मैदानलाई पीएम कप घरेलु स्थलका रूपमा प्रयोग गर्छ।
