दशक-दशकमा नेपालको क्रिकेट इतिहास र कीर्तिमान कसरी विकसित भयो

स्थापनाका वर्षहरू: 1946 देखि 1990 को दशकसम्म

नेपाल क्रिकेट संघ (CAN) 1946 मा स्थापना भयो। नेपाल 1988 मा ICC अफिलिएट सदस्य बन्यो र फेब्रुअरी 2, 1996 मा ICC एसोसिएट सदस्य बन्यो। त्यही वर्ष राष्ट्रिय टोलीले क्वालालम्पुरमा ACC ट्रफी मार्फत पहिलो क्षेत्रीय सहभागिता गर्‍यो।

एसोसिएट क्रिकेट सिक्ने चरण: 1990 को दशकको अन्त्यदेखि 2009 सम्म

नेपाल 2002 मा ACC ट्रफी फाइनल पुग्यो (UAE सँग हार्‍यो) र 2003 मा ACC इमर्जिङ नेसन्स प्रतियोगिता जित्यो। 2001 मा पहिलो पटक ICC ट्रफी खेल्यो। 2006 को ACC ट्रफी खेलमा नेपालले म्यानमारलाई केवल 10 रनमा अलआउट गर्‍यो। 2008 मा ICC विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन फाइभ मा मोजाम्बिकविरुद्ध मेहबुब आलमले एउटै इनिङ्सका सबै दस विकेट लिए।

विश्व क्रिकेट लिग मा उक्लिँदै: 2010 देखि 2014

नेपालले 2010 मा विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन फाइभ, 2012 मा डिभिजन फोर र 2013 मा डिभिजन थ्री जित्दै 2014 क्रिकेट विश्वकप छनोट मा स्थान बनायो। 2014 ICC विश्व ट्वेन्टी20 मा बंगलादेश र अफगानिस्तानलाई हराएपछि मध्य-2014 मा नेपालले आधिकारिक T20I हैसियत पायो, तर अर्को वर्ष विश्व T20 छनोट गुमाएपछि त्यो हैसियत पनि गुमायो।

2018: निर्णायक सफलता आएको वर्ष

फेब्रुअरी 2018 मा वर्षाले प्रभावित ICC विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन टु फाइनलमा नेपाल UAE सँग 7 रनले हार्‍यो। केही हप्तापछि मार्च 15 मा पपुवा न्यू गिनीलाई हराएर नेपालले पूर्ण ODI हैसियत पायो र T20I हैसियत पनि पुनः प्राप्त गर्‍यो। नेपालले अगस्ट 1, 2018 मा नेदरल्यान्ड्सविरुद्ध इतिहासकै पहिलो ODI खेल्यो र 55 रनले हार्‍यो। त्यही जनवरीमा सन्दीप लामिछाने IPL फ्रेन्चाइज (दिल्ली डेयरडेभिल्स) सँग अनुबन्ध हुने पहिलो नेपाली क्रिकेटर बने, र मे 2018 मा संयुक्त ICC विश्व XI का लागि T20I डेब्यु गर्ने पहिलो खेलाडी बने।

2023 देखि 2025: कीर्तिमान बनाउने वर्षहरू

मे 2023 मा कीर्तिपुरमा भएको ACC प्रिमियर कप फाइनलमा नेपालले UAE लाई 7 विकेटले हराएर इतिहासमै पहिलो एसिया कप सहभागिता सुनिश्चित गर्‍यो। सेप्टेम्बर 27, 2023 मा हाङझाउमा नेपालले मंगोलियाविरुद्ध 314/3 बनायो, जुन त्यस समय T20I विश्वकीर्तिमान थियो (अक्टोबर 2024 मा जिम्बाब्वेको 344/4 ले उछिन्यो)। नोभेम्बर 2023 मा नेपालले दस वर्षको अनुपस्थितिपछि 2024 T20 विश्वकपमा छनोट गर्‍यो। सेप्टेम्बर 27, 2025 मा शारजाहमा नेपालले वेस्ट इन्डिजलाई 19 रनले हराउँदै पूर्ण सदस्य राष्ट्रमाथि इतिहासकै पहिलो जित निकाल्यो र त्यो द्विपक्षीय शृंखला पनि जित्यो। अक्टोबर 2025 मा नेपाल T20 विश्वकप एसिया-EAP छनोट मा अपराजित रहँदै विजेता बन्यो र लगातार दोस्रो विश्वकप छनोट सुनिश्चित गर्‍यो।

2026 र वर्तमान अध्याय

2026 T20 विश्वकपमा नेपालले लगातार तीन समूह खेल (इंग्ल्यान्ड, इटाली, वेस्ट इन्डिज) हार्‍यो, तर अन्तिम खेलमा स्कटल्यान्डलाई हराएर 12 वर्षपछि पहिलो विश्वकप जित निकाल्यो। नेपाल अझै ICC एसोसिएट सदस्य हो, पूर्ण सदस्य होइन। यही कारण वेस्ट इन्डिजमाथिको जित र एसियाली खेलकुदको कीर्तिमान यति महत्त्वपूर्ण छन्—अझै उक्लिरहेको टोलीका ठोस प्रमाण।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

नेपाल क्रिकेट संघ कहिले स्थापना भयो? 1946 मा। नेपाल 1988 मा ICC अफिलिएट सदस्य र 1996 मा एसोसिएट सदस्य बन्यो।

नेपालले पहिलो आधिकारिक ODI कहिले खेल्यो? अगस्ट 1, 2018 मा नेदरल्यान्ड्सविरुद्ध, जहाँ नेपाल 55 रनले हार्‍यो।

IPL खेल्ने पहिलो नेपाली क्रिकेटर को हुन्? सन्दीप लामिछाने, जसलाई जनवरी 2018 मा दिल्ली डेयरडेभिल्स ले अनुबन्ध गरेको थियो।

नेपालको उच्चतम T20I टोली स्कोर कति हो, र के त्यो अझै विश्वकीर्तिमान हो? 2023 एसियाली खेलकुदमा मंगोलियाविरुद्ध 314/3; अक्टोबर 2024 मा जिम्बाब्वेको 344/4 पछि अहिले सर्वकालीन दोस्रो स्थानमा छ।

के नेपालले कहिल्यै पूर्ण सदस्य राष्ट्रलाई हराएको छ? हो। सेप्टेम्बर 27, 2025 मा शारजाहमा वेस्ट इन्डिजलाई 19 रनले हरायो।

के नेपाल ICC को पूर्ण सदस्य हो? होइन। 2024 र 2026 मा लगातार T20 विश्वकपमा छनोट भए पनि नेपाल अझै एसोसिएट सदस्य हो।